Algemene Signalen

Taboe?

De tijd dat druggebruik tot de grote taboesfeer behoorde, is aan het verdwijnen. Meer en meer wordt er over drugs gesproken: in de actualiteit, in scholen, tussen ouders onderling, … Dit is een goede zaak, want een geïnformeerd man/vrouw is er twee waard. Aangezien het onderwerp drugs momenteel minder in de taboesfeer hangt, wordt de drempel ook steeds lager om bij druggebruik hulp te zoeken. Voor jongeren die de weg naar hulp op eigen houtje niet vinden, is het uiteraard belangrijk dat mensen uit de omgeving (ouders, familie, vrienden, leerkrachten) op een of andere manier weet krijgen van het druggebruik. Hoe langer het duurt vooraleer het druggebruik opgemerkt wordt, hoe groter het risico dat de jongere doorgroeit richting verslaving en hoe moeilijker het wordt deze negatieve spiraal te keren. Onder invloed van (verder gezet) druggebruik kan jouw persoonlijkheid echt gaan veranderen: gevoelens van liefde, vreugde en genieten raken verdoofd. Het leven lijkt vlak en kleurloos. Je wordt onverschillig en hebt nergens nog belangstelling voor. Dat maakt het ook moeilijker om de oorspronkelijke klachten aan te pakken. Zelfs het besluit nemen om te stoppen met pillen slikken, valt je zwaar.

Welke signalen wijzen op druggebruik?

Vooreerst dient gezegd dat er geen echte ‘checklist’ bestaat die zekerheid geeft over het al dan niet gebruik van drugs. De signalen die hieronder beschreven staan zijn, gedragingen of uiterlijke kenmerken die dikwijls voorkomen bij druggebruik. Veel van die signalen kunnen ook voorkomen bij jongeren die niet met drugs bezig zijn. Dikwijls zijn het wel indicaties of aanduidingen dat er ‘iets scheelt’, dat de jongere in kwestie zich misschien niet 100% goed in zijn of haar vel voelt.

• Sociaal gedrag: Wat je bij druggebruik regelmatig merkt, is een verandering die optreedt in het sociaal leven. Er is op korte tijd veel minder contact met de vriendenkring waar ze al jaren mee optrekken en in de plaats daarvan komen er heel wat nieuwe vrienden over de vloer. Nieuwe vrienden die qua uiterlijk, karakter of leeftijd misschien helemaal verschillend zijn van de vroegere vriendenkring. Dikwijls treedt bij druggebruikers ook een verandering in de besteding van geld op: ze ‘vergeten’ het wisselgeld van de winkel terug te geven aan de ouders, het is niet steeds duidelijk waaraan ze hun geld opdoen, enz … Na verloop van tijd of bij plotse financiële problemen door het stijgende druggebruik kan dit overgaan tot het stelen van geld van de ouders of kleine (winkel)diefstallen. Door druggebruik kunnen jongeren zowel actiever als lomer worden. Wat opvalt is meestal dat er vrij grote veranderingen qua activiteit optreden op korte tijd. Ook onverklaarbare stemmingswisselingen, grote energieschommelingen en veranderingen in slaapgedrag kunnen hun oorzaak in druggebruik vinden. Geheimhouding en ontkenning komen regelmatig voor, alsook onverklaarbare agressiviteit of prikkelbaarheid. Door druggebruik kan de interesse in hobby’s verdwijnen; de vrijetijdsbesteding wordt anders ingevuld. Beginnende gebruikers hebben dikwijls ook de neiging om vrij veel te praten over drugs (vooral tegen leeftijdsgenoten, maar soms ook tegen ouders of familie).
• School: De meeste drugs hebben een negatieve invloed op concentratie en leervermogen. De geheugencapaciteit neemt over het algemeen af. Gevolg is dus meer dan eens een daling van de schoolse resultaten of sterk wisselende prestaties (goede resultaten in cleane periodes, barslechte resultaten in periodes van gebruik). De wil om mee te werken in de klas neemt af en er wordt meer gespijbeld. Onder invloed van drugs worden soms onsamenhangende verhalen verteld en neemt de handigheid / praktische vaardigheid af met meer risico’s op kleine ongevallen als resultaat (vooral bij praktijkvakken). Stiptheid vermindert, men vergeet materiaal mee te brengen, nalatigheid.
• Uiterlijk / Lichamelijke conditie: Afhankelijk van het product dat gebruikt wordt, kunnen ook hier verschillende signalen optreden; bij de ene persoon al meer uitgesproken dan bij de andere. De pupilgrootte van de ogen bvb kan variëren van zeer kleine speldekopjes van pupillen (door gebruik van heroïne) tot heel grote pupillen waarbij nauwelijks de kleur van de ogen nog te zien is rond de massale zwarte pupil (door gebruik van o.a. XTC, LSD of paddo’s). Opvallend hierbij is steeds dat de pupilgrootte niet meer lichtgevoelig is (zolang de drug werkt). De pupil verkleint niet bij plots fel licht en vergroot niet bij overgang naar een donkere plaats. Bij het gebruik van cannabis (joints) wordt het wit van de ogen bloeddoorlopen en wordt de huid onder de ogen iets donkerder van kleur (uitzicht van ontstoken ogen, wallen onder ogen, er niet goed uitgeslapen uitzien). De meeste drugs hebben een eetlustremmend effect waardoor jongeren op korte tijd veel gewicht kunnen verliezen; sommige drugs (o.a. cannabis) zorgen voor meer eetlust, zij het dan meestal in zoetigheden. Drugs die gerookt of verdampt worden zorgen voor een specifieke geur (op de kamer of in de kledij van de jongere); een plots overdreven gebruik van aftershave of parfum kan bedoeld zijn om dergelijke geurtjes te verdoezelen. Andere mogelijke signalen van druggebruik zijn bvb: bleekheid, vermoeidheid, abnormaal veel jeuk hebben op armen of benen, verandering in hygiëne, roodheid rond neus en mond, plotse achteruitgang van de tanden (afbrokkelen, abcessen, etc.).

Zijn dit sluitende criteria voor druggebruik?

Neen dit zijn GEEN sluitende criteria voor druggebruik. We willen nogmaals benadrukken dat al deze signalen ook andere oorzaken kunnen hebben, dus niet iedereen die een of meerdere van bovenstaande kenmerken vertoont is per definitie met drugs bezig. Bij twijfel is het steeds raadzaam om op een open, niet-beschuldigende manier te spreken met de jongere over de signalen die je opgemerkt hebt en om eventueel verdere inlichtingen te verzamelen bij de huisarts of bij drugbegeleider.